|
Urodziła się
6.10.1889 w Russowie koło Kalisza. Od roku 1907 studiowała
nauki przyrodnicze oraz socjologię, ekonomię i filozofię na
uniwersytetach w Lozannie i Brukseli. W latach 1913 – 1914)
przebywała w Londynie, gdzie studiowała problematykę
spółdzielczości. W czasie pierwszej wojny światowej
współpracowała z ruchem niepodległościowym i ludowym,
współredagując pisma „Chłopska sprawa” i „Polka
Ludowa”.
Od 1917 roku mieszkała w Warszawie, gdzie do 1924 roku
pracowała w bibliotece i dziale wydawniczo – prasowym
Ministerstwa Rolnictwa.
W roku 1939 znalazła się we Lwowie, skąd powróciła do Warszawy
w 1940 w której spędziła okupację i powstanie warszawskie,
biorąc udział w konspiracyjnym życiu kulturalnym.
Zmarła 19.05.1965 roku w Warszawie. |
|
DEBIUT I TWÓRCZOŚĆ PRZED 1939
Debiutowała w roku 1910 w „Gazecie Kaliskiej” i
„Zaraniu” jako publicystka. W latach międzywojennych
opublikowała szereg rozpraw publicystycznych, które są wyrazem
jej zainteresowania sytuacją wsi, pasji i poglądów społecznych
w szczególności propagacją spółdzielczości. Z drugiej strony
podejmując tematykę moralną, społeczną i patriotyczną napisała
szereg opowiadań dydaktyczno – wychowawczych dla młodzieży,
które zostały zebrane m. inn. w tomach: Dzieci ojczyzny
(1918), Gałąź czereśni (1922), Marcin Kozera
(1927), Przyjaźń (1927), Czyste serca (1936).
Jako pisarka debiutowała w roku 1913
opowiadaniem We Francji...ziemi cudzej, ale jej
właściwym debiutem był zbiór opowiadań Uśmiech dzieciństwa
(1923). Zamieszczone w nim utwory są powrotem do młodości
spędzonej na wsi. W roku 1926 wydała tom opowiadań Ludzie
stamtąd, które są pełnym autentyzmu obrazem życia
wiejskiego proletariatu: służby folwarcznej i najemnych
robotników. W latach 1932 – 1934 ukazała się najgłośniejsza
książka M. Dąbrowskiej: czterotomowa powieść Noce i dnie
(tom I Bogumił i Barbara, ton II Wieczne
zmartwienie, tom III Miłość, tom IV Wiatr w oczy).
Powieść odwołująca się do biograficznych doświadczeń autorki
jest rodzajem kroniki rodzinnej. Jej fabuła obejmująca pół
wieku( od powstania styczniowego do wybuchu pierwszej wojny
światowej) obrazuje proces degradacji tradycyjnego
mieszczaństwa, kształtowania się inteligencji i mieszczaństwa
szlacheckiego pochodzenia. Filozoficzną wymową powieści jest
właściwa utworom epickim afirmacja świata w wymiarze życia
indywidualnego i zbiorowej historii. Przed wojną pisarka
wydała jeszcze tom opowiadań Znaki życia (1938), w
którym powracają niektóre wątki fabularne Nocy i dni.
LATA PO 1945
Po drugiej wojnie światowej w roku 1956
ukazał się kolejny zbiór opowiadań Gwiazda zaranna.
Zawarte w nim utwory są tematycznie związane z doświadczeniami
okupacyjnymi lub współczesną rzeczywistością społeczną
(opowiadanie Na wsi wesele jest opisem dokonujących się
przemian mentalnych i obyczajowych polskiej wsi i w
opowiadaniu Trzecia jesień głos pisarki w czasie
„odwilży”). W okresie późniejszym Maria Dąbrowska wiele
lat pracowała nad nie ukończoną powieścią Przygody
człowieka myślącego (1970). Jej fabuła obejmująca okres od
rewolucji 1905 do drugiej wojny, miała stanowić niejako dalszy
ciąg Nocy i dni i epicko obrazować XX-wieczne
losy polskiej inteligencji na tle historycznym.
M. Dąbrowska jest także autorką szkiców literackich o
pisarzach polskich i obcych, zebranych w tomach Myśli o
sprawach i ludziach (1956), Szkice o Conradzie
(1959) i Pisma rozproszone (1964). W dorobku pisarki
znajdują się również dramaty historyczne Geniusz sierocy
(1939) oraz Stanisław i Bogumił (1945) które
podejmują uwspółcześnioną refleksję obywatelską oraz obszerne
Dzienniki, które stanowią bezpośrednie źródło poznania
biografii, osobowości i rozwoju intelektualnego pisarki,
autokomentarz jej twórczości oraz literacki i historyczny
obraz epoki. |
