Dojrzałą jego twórczość otwierają książki: Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia (1919), Szkice estetyczne (1922) i Teatr. Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze (1923). Książki te są odzwierciedleniem katastroficznego światopoglądu pisarza, przekonanego , że rozwój współczesnej cywilizacji oznacza zagładę wartości indywidualnych w związku z powstaniem takich zjawisk, jak kultura masowa oraz uniformizacja życia.

Opracowana przez Witkiewicza koncepcja sztuki, odnoszona przede wszystkim do malarstwa i teatru jest próbą ocalenia indywidualnych przeżyć metafizycznych dla spełnienia postulowanej przez pisarza „Tajemnicy Istnienia”. Odzwierciedleniem tych poglądów są dramaty i powieści. Większość spośród około czterdziestu dramatów powstała w latach 1918-1926: m.in.. Pragmatyści; Tumor Mózgowicz, Kurka wodna; Nowe Wyzwolenie; W małym dworku; Mątwa, czyli Hyrkaniczny światopogląd; Wariat i zakonnica, czyli Nie ma złego, co by na jeszcze gorsze nie wyszło; Jan Maciej Karol Wścieklica; Mister Price, czyli Bzik Tropikalny; Metafizyka dwugłowego cielęcia; Sonata Belzebuba, czyli prawdziwe zdarzenie w Mordowarze; Oni; Matka; Gyubal Wahazar, czyli Na przełęczach bezsensu; Bezimienne dzieło; Nadobnisie i koczkodany, czyli Zielona pigułka; Szalona lokomotywa oraz Szewcy (1934).

Dramaturgia Witkiewicza stanowi jednocześnie próbę realizacji teorii Czystej Formy, w której dokonuje sprzecznej z logiką i prawdopodobieństwem deformacji rzeczywistości, wykorzystując kategorię groteski, parodii, karykatury i absurdu.

W następnych latach pisarz wydał powieści nawiązujące do sytuacji zbliżającej się rewolucji, której nieuchronność powoduje dekadencje bohaterów usytuowanych w świecie rozpadu wszelkich norm w oczekiwaniu na koniec opartej na nich kultury. W latach trzydziestych porzucił twórczość literacką i poświęcił się prawie wyłącznie filozofii.